นิภา มณีจันทร์ ผู้นำคุณภาพของกลุ่มทอผ้าจกไทยวนดอนแร่

นิภา มณีจันทร์ ผู้นำคุณภาพของกลุ่มทอผ้าจกไทยวนดอนแร่

นิภา  มณีจันทร์ ชาวไทยวนชุมชนดอนแร่ ตำบลดอนแร่ อำเภอเมืองราชบุรี ที่มีประสบการณ์ทอผ้ามานานกว่า 20 ปี มีความเชี่ยวชาญด้านการทอผ้าจกได้อย่างประณีต สวยงาม นอกจากนี้ยังเป็นปราชญ์ชาวบ้านหลาย ๆ ด้าน เช่น การเย็บปักถักร้อย และด้านการเขียนป้ายด้วยภู่กันแบนป้านิภาเป็นลูกหลานของชาวไทยวนที่รับรู้เรื่องราวการทอผ้าตั้งแต่สมัยยังเยาว์วัย ป้าเล่าว่า “เกิดมาพอจำความได้ก็เห็นย่าและยายทอผ้าใต้ถุนบ้านทุกวัน ย่ากับยายทอผ้าให้ทุกคนในบ้านเพื่อใช้ตัดเป็นเสื้อผ้าใส่”

นิภา มณีจันทร์ ช่างทอวัย 60 ปี แห่งชุมชนไทยวนดอนแร่
นิภา มณีจันทร์ ช่างทอวัย 60 ปี แห่งชุมชนไทยวนดอนแร่

ผู้นำกลุ่มทอผ้าพื้นเมืองชุมชนดอนแร่

ในปี พ.ศ. 2538 ป้านิภาเป็นผู้นำกลุ่ม เพื่อฝึกการทอผ้าจกตามนโยบายภาครัฐในการรื้อฟื้นภูมิปัญญาการทอผ้าจก ด้วยเป้าหมายในการสืบทอดมรดกทางภูมิปัญญาการทอผ้าตีนจกของชาวไทยวนราชบุรีให้ดำรงอยู่หลังขากสูญหายไประยะหนึ่ง ป้าเล่าว่า “รุ่นแรกมี 25 คน ช่วงเริ่มต้น ชาวบ้านไม่ค่อยสนใจที่จะฝึกทอ ต้องให้ค่าแรงในการมาฝึกวันละ 150 บาท และหากผ้าที่ทอขายได้ พวกเขาก็จะได้รับเงินจากการขายผ้าที่ทออีกด้วย เมื่อเห็นว่ามีรายได้ ก็มีคนสนใจฝึกทอเรื่อยมา ตอนนี้ผู้หญิงไทยวนดอนแร่ ทอผ้ากันได้กว่า 50 คน” ผ้าจกของชาวไทยวนในปัจจุบันนอกจากจะใช้ตัดสวมใส่ในลักษณะของผ้าซิ่นตีนจกซึ่งใช้ในงานบุญและวาระพิเศษต่างๆ แล้ว    ผ้าจกยังเป็นสินค้าที่ซื้อขายกันในระบบตลาดของสังคมสมัยใหม่ที่สร้างรายได้ให้กับผู้ทอ การทอ ผ้าจกของชาวไทยวนดอนแร่ในปัจจุบัน บางรายจะเป็นอาชีพหลัก ส่วนบางรายจะเป็นอาชีพเสริมสร้างรายได้ให้กับครอบครัว

ทอผ้าจกที่ศูนย์หัตถกรรมพื้นบ้านวัดนาหนอง
ทอผ้าจกที่ศูนย์หัตถกรรมพื้นบ้านวัดนาหนอง

ผืนผ้าที่สรรสร้างด้วยวิธีการจก                

ผืนผ้าจกของชาวไทยวนดอนแร่จะเป็นวิธีการสร้างลวดลายบนผืนผ้าด้วยวิธีการจกเส้นด้ายสีต่างๆ บนเส้นด้วยยืน ลวดลายต่างๆ ส่วนใหญ่ที่ได้รับความนิยมในหมู่ผู้บริโภคผ้า คือ ลายโบราณ ซึ่งมีจำนวน 8 ลาย คือ ลายลายหน้าหมอน ลายกาบ ลายกาบซ้อนหัก ลายกาบดอกแก้ว ลายดอกเซีย ลายโก้งเก้ง ลายโก้งเก้งซ้อนเซีย และลายหักนกคู่ ป้านิภาเล่าว่า “การทอผ้าจก คนทอต้องเข้าใจ และใส่ใจในผืนผ้าที่ทอ ต้องวางแผนการทอ ใส่ไหมสีอะไร สีอะไรเข้ากับสีอะไรได้ ทอออกมาแล้วลวดลายจะสวยงาม”

ทอผ้าจกลายหักนกคู่
ทอผ้าจกลายหักนกคู่
ทอผ้าจกลายกาบซ้อนหัก
ทอผ้าจกลายกาบซ้อนหัก

แท็กที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง