บุญเลี่ยม ทองอ่อน : ชื่นชอบการทอผ้ากะเหรี่ยงแบบโบราณ

บุญเลี่ยม ทองอ่อน : ชื่นชอบการทอผ้ากะเหรี่ยงแบบโบราณ

ป้าบุญเลี่ยม  ทองอ่อน ช่างทอวัย 68 ปี แห่งชุมชนกะเหรี่ยงยางหัก ตำบลยางหัก อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี ผู้อาวุโสชาวกะเหรี่ยงบ้านตากแดด ของชุมชนยางหัก คนหนึ่งที่มีความเชี่ยวชาญในการทอผ้าด้วยกี่เอว รวมทั้งปักผ้า โดยมีความถนัดในการทอผ้ากะเหรี่ยงแบบโบราณ

ภาพที่ 1 ป้าบุญเลี่ยม  ทองอ่อน ช่างทอวัย 68 ปี แห่งชุมชนกะเหรี่ยงยางหัก

อ้อนแม่ให้สอนทอผ้า

วิถีการถักทอผืนผ้าของป้าบุญเลี่ยมช่างทออาวุโสอีกท่านหนึ่งของชุมชนกะเหรี่ยงบ้านตากแดด เริ่มตั้งแต่อายุ 14 โยเห็นแม่ทอผ้า อยากทอผ้าเป็นบ้างเลยอ้อนให้แม่สอน ป้าเล่าว่า “ตอนเด็กๆ เห็นแม่ทอผ้าใต้ถุนบ้างเกือบทุกวัน แม่ไม่ไปทำไร่ก็จะทอผ้า พออายุสัก 14 ได้มั้ง อยากทอผ้าเป็นบ้างเลยอ้อนให้แม่สอน  ด้วยอยากทอผ้าเป็นเลยเป็นเร็ว จากนั้นก็ทอเรื่อยมา ว่างจากการทำไร่ปลูกผักก็มาทอผ้า สมัยก่อนๆ ทอแล้วไม่ได้ขาย ทอเสร็จก็ให้พี่ป้าน้าอา พอแต่งงานมีลูกสาว 2 คน เขาไม่เอาเลยเรื่องทอผ้า เลยทอไม่เป็น เลยต้องทอให้คนละชุด ไว้ใส่ตอนมีงานใหญ่ ไม่มีไม่ได้ คนอื่นเขาใส่กันเราเลยต้องมี” จากการบอกเล่าของป้าบุญเลี่ยมสะท้อนถึงการให้ความหมายเชิงคุณค่าและอัตลักษณ์ของสตรีชาวกะเหรี่ยงที่ต้องสวมใส่ผ้าทอกะเหรี่ยงในวาระพิเศษต่างๆ ถึงแม้จะไม่ได้ทอด้วยฝีมือของตนเองก็ตาม

ชอบทอผ้ากะเหรี่ยงแบบโบราณ

การทอผ้าของป้าบุญเลี่ยมมีความชื่นชอบและถนัดมากการทอผ้ากะเหรี่ยงแบบโบราณ คือ ส่วนของตัวซิ่นจะชอบสีแดง สีเหลือง สีดำ ส่วนตัวเสื้อจะชอบสีกรมท่า ป้ายังเล่าถึงเทคนิคการทอว่า ผ้าจะสวย เนื้อผ้าจะแน่นอยู่ที่การกระทบไม้  ไม้กระทบที่ป้ากล่าวถึงในภาษากะเหรี่ยงจะเรียกว่า เน่ยบะ  ซึ่งจะทำจากไม้มะเกลือ ยาวประมาณ 70 เซนติเมตร ปลายข้างหนึ่งจะทำให้มีลักษณะเรียวแหลมเป็นคางหมู ใช้ในการแยกด้ายเส้นยืนให้กว้างขึ้น เพื่อสะดวกในการสอดด้ายเส้นขวาง และใช้กระทบเส้นด้ายเส้นขวางที่สอดเข้าให้แน่น สุดท้ายป้ายังกล่าวถึงความผูกพันกับผืนผ้าว่า “พอป่วยไม่สบายไม่ได้ทอผ้า รู้สึกเหมือนขาดอะไรไปอย่างหนึ่ง”

ภาพที่ 2 การใช้ไม้กระทบผ้า
ภาพที่ 3 ทอผ้าผืนนี้ด้วยสีบานเย็นตามใจลูกค้าที่สั่งทอ

แท็กที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง