เซิ่ง ทองกระ : มั่นคงและตั้งใจ “ขึ้นด้ายแล้วต้องทอให้เสร็จ”

เซิ่ง ทองกระ : มั่นคงและตั้งใจ “ขึ้นด้ายแล้วต้องทอให้เสร็จ”

            ยายเซิ่ง ทองกระ ช่างทอวัย 79 ปี แห่งชุมชนกะเหรี่ยงยางหัก ตำบลยางหัก อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี  คุณยายเชิ่งเป็นช่างทอผู้อาวุโสแห่งบ้านตากแดด ซึ่งเป็นชุมชนกะเหรี่ยงในชุมชนยางหัก หมู่ที่ 2 ยายเซิ่งมีความถนัดในการทอผ้าซิ่นสำหรับผู้หญิงที่สร้างลวดลายบนตัวซิ่นด้วยวิธีการยกดอก

ภาพที่ 1 ยายเซิ่ง ทองกระช่างทออาวุโสแห่งชุมชนยางหัก

แม่สอนให้ทอผ้า

            ยายเซิ่งทอผ้าเป็นจากแม่การที่สอนให้ ยายเซิ่งเล่าว่า “ในตอนเด็กๆ ประมาณตอนอายุ 14 ปี แม่สอนให้ทอผ้า ตอนแรกมันยากมากนะ ” การทอผ้าของยายเซิ่งจะทอผ้าตามวิถีของชาวกะเหรี่ยง คือ ใช้วิธีการถักทอผืนผ้าด้วยกี่เอว ซึ่งต้องนั่งกับพื้น แล้วเหยียดขาตรงไปข้างหน้าทั้งสองข้าง เส้นยืนจะมีสายหนังคาดรัดโอบไปด้านหลัง ใช้นิ้วหรือไม้ไผ่ซี่เล็กๆ สอดด้ายพุ่ง และใช้ไม้แผ่นกระแทกเส้นด้ายให้แน่น วิธีการทอผ้าแบบนี้เองทำให้ในปัจจุบันยายเซิ่งต้องหยุดทอผ้าเนื่องจากมีอายุมากไม่สามารถใช้เอวเพื่อยึดด้ายเส้นยืนให้ตึงขณะที่ทอผ้าได้

ภาพที่ 2 ยายเซิ่งสาธิตการทอผ้าด้วยกี่เอว

หยุดทอ ซื้อผ้าจากตลาด

         เส้นทางการถักทอผืนผ้าของยายเซิ่งมีเรื่องราวคล้ายคลึงกับวิถีการถักทอผืนผ้าของหลายๆ คนทั้งในชุมชนกะเหรี่ยงและชุมชนอื่นๆ คือ ในช่วงที่ไม่สามารถหรือมีความยากลำบากในการหาซื้อผ้าเพื่อมาใช้ในชีวิตประจำวันของตนเองและสมาชิกในครอบครัวก็จะต้องปลูกฝ้ายแล้วนำมาปั่นเป็นเส้นด้ายเพื่อใช้ทอผ้าใช้ในครัวเรือน แต่เมื่อมีความเจริญเข้ามาการหาซื้อผ้าจากตลาดในเมืองทำได้ง่ายและราคาไม่แพง ช่างทอผ้าจึงหยุดทอผ้าและหันไปประกอบอาชีพหลัก คือ การทำการเกษตร ยายเซิ่งเล่าว่า “พอมีการทำถนน การเดินทางหาซื้อผ้าจากตลาดได้ง่าย ผ้าจากตลาดราคาไม่แพง เลยหยุดทอ ช่วงนั้นจำไม่ได้ว่าปีอะไร ราวอายุ 30 กว่าๆ ได้มั้ง มาเริ่มอีกครั้งตอนที่มีหลวงเขาเข้ามาช่วย แต่ตอนนี้ทอขายให้คนอื่นๆ นะ

ภาพที่ 3 เสื้อและผ้าซิ่น ฝีมือการถักทอของยายเซิ่ง
เริ่มทออีกครั้ง (เพื่อขาย)

            ประมาณปี 2552 ศูนย์พัฒนาราษฎรบนพื้นที่สูงจังหวัดราชบุรีสนับสนุนงบประมาณมาตั้งกลุ่มทอผ้ากะเหรี่ยง เพื่อฟื้นฟูมรดกภูมิปัญญาการทอผ้ากะเหรี่ยง ยายเซิ่งได้สอนและให้คำแนะนำกับผู้หญิงกะเหรี่ยงที่ร่วมโครงการ กอปรกับมีการส่งเสริมการตลาดของผ้าทอพื้นเมือง ยายเซิ่งเริ่มทอผ้าอีกครั้ง การทอครั้งใหม่นี้เป็นการทอผ้ากะเหรี่ยงเพื่อขายกับผู้ต้องการซื้อผ้าไม่เพียงแต่ในหมู่ชาวกะเหรี่ยงแต่ยังทอเพื่อขายให้กับคนทั่วไปที่ชื่นชอบในภูมิปัญญาผ้าทอกะเหรี่ยง

ภาพที่ 4 ขึ้นด้ายเส้นยืนใต้ถุนบ้าน

แท็กที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง