กลึง คาผุก : ช่างทอผู้มากความสามารถของชุมชนกะเหรี่ยงยางหัก

กลึง คาผุก : ช่างทอผู้มากความสามารถของชุมชนกะเหรี่ยงยางหัก

         กลึง  คาผุก หรือป้ากลึง ช่างทอวัย 61 ปี แห่งชุมชนกะเหรี่ยงยางหัก ตำบลยางหัก อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี ผู้อาวุโสอีกคนหนึ่งของบ้านท่ายาง มีความสามารถในการถักทอผืนผ้าตามวิถีของกะเหรี่ยง และถักทอผืนผ้าได้หลากหลายทั้งทอผ้าผืน จกลาย สอยลูกโซ่ และปักลาย

ภาพที่ 1 กลึง  คาผุก หรือป้ากลึง ช่างทอวัย 61 ปี แห่งชุมชนกะเหรี่ยงยางหัก

ซึมซับการทอผ้าจากแม่ เรียนรู้จากพี่สาว

            วิถีการถักทอผืนผ้าของป้ากลึง มีที่มาจากช่วงวัยเยาว์เห็นแม่ทอผ้าจึงเกิดการซึมซับหรือเข้าใจกระบวนการทอผ้าตามวิถีของกะเหรี่ยง แต่ไม่ได้ฝึกทออย่างจริงจัง จนกระทั่งย่างเข้าอายุ 50 ปี จึงเริ่มฝึกทอจากพี่สาว ป้าเท้ย บุญชูเชิด ที่เชี่ยวชาญการสร้างลวดลายบนผืนผ้าด้วยวิธีการมัดหมี่ และป้าไว บุญชูเชิดที่มีความเชี่ยวชาญการทอผ้ากะเหรี่ยงทุกประเภท ซึ่งเป็นที่มาให้ป้ากลึงมีความเชี่ยวชาญทั้งการสร้างลวดลายโดยการทอ การจกดอก การสอย การถัก และการมัดหมี่ นับเป็นปราชญ์ชาวบ้านการทอผ้ากะเหรี่ยงอีกคนหนึ่งทีเดียว

ถักโคเชบนตัวเสื้อแทนการสอยลูกโซ่

            ในการสร้างลวดลายบนตัวเสื้อของชาวกะเหรี่ยงดั้งเดิมจะใช้วิธีการสอยด้ายเพื่อสร้างลวดลาย นอกจากนี้ยังนำวิถีการฟักในการถักโคเชมาใช้ในการสอยลูกโซ่ในตัวเสื้อแทนการสอยแบบเดิม สามารถลดเวลาในการทอได้ครึ่งหนึ่ง ป้ากลึงเล่าว่า “เสื้อกะเหรี่ยงทำลวดลายด้วยวิธีการปักหรือสอย ลวดลายด้านในและด้านนอกจะสวยงามสวมใส่ได้ทั้งสองด้าน ลายที่เห็นบนเสื้อกะเหรี่ยงส่วนที่เป็นลายหลัก คือ ลายพระอาทิตย์ ภาษากะเหรี่ยง เรียกว่า ลายไซโคล้งสะ และลายสลับที่คั่นกลางระหว่างลายพระอาทิตย์ เรียกว่า ลายไซยองมิ ดั้งเดิมจะใช้วิธีสอย ด้วยความที่สมัยสาว ๆ ชอบถักโคเชโดยการฟักลูกโซ่ เลยนำวิธีการฟักมาแทนการสอย การฟักจะเร็วกว่าการสอยมาก”

ภาพที่ 2 ลายพระอาทิตย์และลายสลับที่ใช้การฟักในแบบการถักโคเชแทนการสอย

         ป้าเล่าถึงลักษณะวิธีการทอผ้ากะเหรี่ยงว่า “ลักษณะวิธีการทอผ้ากะเหรี่ยง จะสร้างลวดลาย คือ ทำลวดลายบนผ้าซิ่น ส่วนหัวซิ่นจะทอเป็นผ้าพื้น ส่วนตัวซิ่นทอลายมัดหมี่สีแดงอมส้ม สลับลายทอยกดอก ส่วนตีนซิ่นทอลายจกแล้วเย็บกับตัวซิ่น”

ภาพที่ 3 ลวดลายตัวซิ่นทอลายมัดหมี่สีแดงอมส้ม สลับลายทอยกดอก
ภาพที่ 4 การยกดอกบนตัวซิ่น

แท็กที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง