ชุมชนกะเหรี่ยงยางหัก

ชาวไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงในจังหวัดราชบุรีเป็นชาวไทยที่มีถิ่นที่อยู่ใน 3 อำเภอ คือ อำเภอปากท่อ อำเภอบ้านคา และอำเภอจอมบึง บรรพบุรุษชาวกะเหรี่ยงเล่าต่อกันมาว่าราว 200 ที่ผ่านมา ชาวกะเหรี่ยง
ในพื้นที่จังหวัดราชบุรีการอพยพมาจากเมืองทวายในพม่าเนื่องจากถูกพม่ารุกราน จึงพากันอพยพ
ข้ามเทือกเขาตะนาวศรีเข้าชายแดนไทยทางอำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี พร้อมตั้งบ้านเรือนอยู่ทั้งอำเภอไทรโยค และอำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี จากนั้นได้แยกย้ายมาอยู่ที่จังหวัดราชบุรีในพื้นที่ตำบลยางหัก อำเภอปากท่อ และบางส่วนไปตั้งรกรากที่อำเภอสวนผึ้ง และอำเภอบ้านคา

ชาวกะเหรี่ยงตำบลยางหัก ตั้งอยู่ใน 3 หมู่บ้าน คือ หมู่ที่ 2 บ้านตากแดด หมู่ที่ 3 บ้านท่ายาง และหมู่ที่ 4 บ้านหินสี มีสมาชิกชุมชน ประมาณ 3,500 คน ในปัจจุบันมีการเรียกคนไทยกะเหรี่ยงว่า “คนไทยตะนาวศรี”

ชุมชนกะเหรี่ยงหมู่ที่ 3 บ้านท่ายาง ตำบลยางหัก อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี

มีเรื่องเล่าว่าเมื่อประมาณร้อยกว่าปีได้มีชาวกะเหรี่ยงมาตั้งถิ่นฐานอยู่บริเวณริมห้วย ณ บริเวณริมห้วยมีต้นยางใหญ่อยู่ 2 ต้น ซึ่งอยู่ระหว่างบ้านตากแดดและบ้านยางคู่ ปัจจุบัน คือ หมู่ 2 กับ หมู่ 6 ต้นยางดังกล่าวชาวบ้านเชื่อว่ามีสิ่งศักดิ์สิทธิ์สิงสถิตอยู่ ต่อมาในช่วงฤดูฝนได้เกิดน้ำป่าไหลหลากทำให้ต้นยางทั้งคู่โค่นล้มขวางลำห้วยแต่ไม่มีผู้ใดสามารถนำต้นยางดังกล่าวขึ้นมาได้และมีคำเล่าขานกันว่าต้นยางนั้นล้มทับสัตว์ใหญ่ชนิดหนึ่งที่จะมาทำร้ายชาวบ้านจึงมีความเชื่อกันว่าต้นยางนั้นได้ช่วยชีวิตชาวบ้านให้ปลอดภัยจากสัตว์ร้ายต่อมาจึงได้มีการตั้งชื่อตำบลว่า “ยางหัก”จนถึงปัจจุบัน

ต้นยางกลางหมู่ที่ 2 บ้านตากแดด

ชาวกะเหรี่ยงยางหักมีวิถีวัฒนธรรม ความเชื่อที่สืบต่อจากบรรพบุรุษ เช่น ความเชื่อเรื่องต้นไม้ป่าใหญ่ โดยในปัจจุบันนับถือศาสนาพุทธ

ตักบาตรที่บ้านตากแดด

ด้วยเหตุที่พื้นเพดั้งเดิมห่างไกลอำเภอเมือง การเดินทางลำบาก การจัดหาเสื้อผ้าเพื่อการสวมใส่ในชีวิตประจำวันเป็นไปได้ยาก จึงมีการพัฒนาทางภูมิปัญญาในการถักทอผืนผ้าด้วยเส้นด้ายที่เป็นฝ้ายซึ่งแต่ละครัวเรือนจะปลูกไว้ นำฝ่ายมาปั่นเป็นเส้นด้าย แล้วย้อมด้วยสีธรรมชาติ ในปัจจุบันใช้ด้ายที่เป็นไหมประดิษฐ์

การเตรียมไหมประดิษฐ์ก่อนทอผ้า

การทอผ้าจะเป็นหน้าที่ของผู้หญิงหรือผู้เป็นแม่ที่จะต้องทอผ้าเพื่อให้สมาชิกในครอบครัวเฉกเช่นกับอีกหลายกลุ่มชาติพันธุ์  ผ้าทอกะเหรี่ยงจังหวัดราชบุรีมีเอกลักษณ์ที่กรรมวิธีการทอผ้าด้วยกี่เอว การทอผู้ทอต้องนั่งกับพื้น เหยียดขาตรงไปข้างหน้าทั้งสองข้างเส้นยืนมีสายหนังคาดรัดโอบไปด้านหลัง ใช้นิ้วหรือไม้ไผ่ซี่เล็กๆ สอดด้ายพุ่ง และใช้ไม้แผ่นกระแทกเส้นด้ายให้แน่น

สายคาดเอวเพื่อยึดด้ายเส้นยืน

ภูมิปัญญาการถักทอผืนผ้าของชาวกะเหรี่ยงยางหักจะทอด้วยกี่เอว ในส่วนของเสื้อจะทอผ้าพื้นสีน้ำเงิน แล้วสร้างลวดลายโดยการปัก

การปักลายบนเสื้อผู้หญิง

ส่วนผ้าซิ่นจะใช้วีการทอและสร้างลวดลายบนผืนผ้าหลายแบบ ทั้งมัดย้อม จก และยกดอก การทอผ้าซิ่นจึงนับว่าเป็นภูมิปัญญาที่มีความซับซ้อน สื่อแสดงถึงอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ และยังคงมีการส่งต่อจากคนรุ่นหนึ่งสู่คนอีกรุ่นหนึ่ง

การทอลายส่วนตีนซิ่น

การสืบทอดภูมิปัญญาการถักทอผืนผ้าจากแม่สู่ลูก

ปัก มัดย้อม จก ยกดอก ศิลปะการสร้างลายบนผืนผ้ากะเหรี่ยงยางหัก

 

แท็กที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง