อำไพ จันทร์ก่ำ กับความสามารถในการทอผ้าขาวม้า 4 ตะกอ

อำไพ จันทร์ก่ำ กับความสามารถในการทอผ้าขาวม้า 4 ตะกอ

อำไพ จันทร์ก่ำ ทอผ้ามาประมาณ 30 ปี เป็นชาวไทยทรงดำคนหนึ่งที่มีความสามารถและเชี่ยวชาญ
ในการทอผ้าขาวม้าสูงมาก โดยสามารถสร้างลวดลายต่าง ๆ บนผืนผ้าด้วยการทอผ้าขาวม้า 4 ตะกอได้ ทอผ้าไหมได้สวยงาม และยังเย็บดอกหมอนที่เป็นศิลปะบนผืนที่เป็นเอกลักษณ์ของไทยทรงดำได้สวยงาม

ทอผ้าขาวม้า 4 ตะกอ
อำไพ จันทร์ก่ำ ช่างทอวัย 62 ปี แห่งชุมชนไทยทรงดำบ้านหัวเขาจีน

สร้างลวดลายบนผืนผ้าขาวม้าด้วยการทอผ้า 4 ตะกอ

ผ้าขาวม้าทอมือไทยทรงดำ เป็นสินค้าที่สำคัญของบ้านหัวเขาจีน เพราะเป็นผ้าขาวม้าทอมือ และมีสีสันที่สวยงาม ราคาไม่แพง สีไม่ตก เนื่องจากใช้ไหมประดิษฐ์โทเรในการทอผ้าขาวม้า โดยทั่วไปผ้าขาวม้าจะมีลวดลายไม่มากนัก แต่ส่วนหนึ่งของผาขาวม้าไทยทรงดำบ้านหัวเขาจีนจะมีลวดลวดลาบที่สวยงาม ซึ่งการสร้างลวดลายบนผ้าม้าช่างทอผ้าจะต้องสามารถทอผ้าโดยใช้กี่ 4 ตะกอได้ หนึ่งในนั้นของช่างทอผ้าบ้านหัวเขาจีน ก็คือ ป้าอำไพ

ป้าอำไพ กล่าวว่า “การทอผ้า 4 ตะกอทำเราสามารถสร้างลายบนตัวผ้าได้ การที่ผ้ามีลวดลายสวยงาม ทำให้เราเกิดคุณค่าบนผืนผ้าและมีราคาสูงกว่าผ้าธรรมดาที่ไม่มีลาย” ป้าอำไพ กล่าวว่า “การทอผ้า 4 ตะกอ แรก ๆ ดูว่าค่อนค่างยาก แรก ๆ ฝึกทอด้วยตนเอง ลองผิดลองถูกเอาเอง การสร้างลายบนผ้าขาวม้า ยากตรงที่การคัดเส้นด้ายให้เป็นดอกลายลูกแก้ว แต่ด้วยอยากทำเป็นเลยนึกกับตัวเองว่า รู้หนังสือ รู้ตัวเลข ทำไมจะทำไม่ได้ ในที่สุดก็ทอเป็นจนได้”

การทอผ้า 4 ตะกอเพื่อสร้างลาย
การทอผ้า 4 ตะกอเพื่อสร้างลาย

ลูกผู้หญิงไทยทรงดำต้องทอผ้า

ด้วยความที่รูปแบบการจัดการความรู้เปลี่ยนแปลง จากการที่ในสมัยก่อนครอบครัวไทยทรงดำมีอุดมการณ์หรือสะท้อนถึงความเป็นสตรีไทยทรงดำว่าหญิงชาวไทยทรงดำต้องทอผ้าเป็น นอกจากเพื่อทำหน้าที่ผลิตผ้าให้กับสมาชิกในครอบครัวได้ใช้แล้ว ยังบ่งบอกถึงคุณค่าความเป็นกุลสตรีไทยทรงดำ แต่ในปัจจุบันสังคมไทยให้ความสำคัญกับการศึกษาสมัยใหม่ ลูกหลายไทยทรงดำต้องเรียนรู้ความรู้ที่ได้รับการจัดระบบมาจากภายนอก ทำให้อุดมการณ์ว่าสตรีไทยทรงดำต้องทอผ้าเป็น เลือนหายไปการจะให้ความรู้การทอผ้าไทยทรงดำดำรงอยู่จึงต้องมีการสืบทอด

ทอผ้าขาวม้าสีเหลือง
ทอผ้าขาวม้าสีเหลือง

ทอได้ สอนได้ ช่วยได้

ด้านของการถ่ายทอดทางภูมิปัญญาที่เกิดภายในตัวตนของป้าอำไพ ป้ายึดหลักว่า “เราต้องถ่ายทอดให้คนอื่นๆ เพื่อให้คนอื่น ๆ สามารถทอได้ จะได้มีการสืบต่อกันไปเรื่อย ๆ ป้าสอนให้คนอื่น จะไม่คิดเงิน คิดว่าเป็นการสร้างบุญสร้างกุศล ให้เขาทอเป็นเขาจะได้นำไปทอหารายได้เลี้ยงครอบครัว และจะได้สืบทอดกันไป”

มีแต่เพื่อน ไม่มีใครเป็นนาย

ขณะพูดคุยกับป้าอำไพ ป้ามีแต่รอยยิ้ม เพราะยึดหลักในการอยู่ร่วมกันของกลุ่มทอผ้าพื้นเมืองไทยทรงดำว่าและในการดำรงชีวิต ว่า “เรามีแต่เพื่อน ไม่มีใครเป็นนาย ทุกคนเป็นเพื่อนกัน ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ไม่มีขัดแย้งมีแต่รอยยิ้ม” 

รอยยิ้มของการอยู่ร่วมกันของกลุ่มทอผ้าพื้นเมืองไทยทรงดำชุมชนบ้านหัวเขาจีน
รอยยิ้มของการอยู่ร่วมกันของกลุ่มทอผ้าพื้นเมืองไทยทรงดำชุมชนบ้านหัวเขาจีน

แท็กที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง